MESLEĞİ DEVAM ETTİRECEK YOK!

  • Haberin Tarihi: 11 Mayıs 2015
  • Bu haber 77 defa okundu.
  • Bu Haberi Sosyal Medyada Paylaş:
  • Googleda Paylaş
  • Twitterda Paylaş
  • Facebookta Paylaş
MESLEĞİ DEVAM ETTİRECEK YOK!

Bir yıldız daha kayacak!..
Solhan’da demir dövme işi ile uğraşan H. Agit Ayçeman (79) & H. Ziya Ayçeman (72) kardeşler bu mesleği dedelerinden kaptıklarını ve kendilerinden sonra devam edecek kimselerin de olmadığını söylediler.

GÜNDEM12 DERGİSİ ÜÇÜNCÜ SAYI

Dedeleri Süleyman’ın Bingöl Genç İlçesi Çaytepe (Valer)  Beldesi’nde ikamet etmekteydi. Bir takım nedenlerden dolayı köyünden ayrılan Süleyman Genç İlçesi Kepçeli (Gırnos) köyüne yerleşti. Valer’de demircilik işi ile uğraşan Süleyman, Gırnos’ta da bu mesleği devam ettirdi. Süleyman’ın Gırnos’a göçmesi 1920’li yıllarda gerçekleşmişti.

Gırnos Köyü’nde bu iş yapmak için bir ocak bir de ocaktaki közü alevlendirmek için Kurik (tulum) denilen hava basınç sistemini yaptı. Kurik; Dış kısmı ahşaptan olup, iç kısmı ise deriden oluşmaktadır. Kurik ile ocak arasında havanın ocağa geçmesini sağlayan bir boru bulunurdu. Kurikin her iki tarafında kolları bulunurdu. Bu kolları hareketlendirip kurikin içine uygulanan basınç ile hava meydana geliyordu. Meydana gelen hava da borudan ocağa gidip ocaktaki közü alevlenmesini sağlıyordu. Bu alevlenmeden sonra şekil verilmek istenen demir ocağa atılıp yontulmaya müsait oluncaya kadar ocakta bekletiliyordu.  Yontulmaya hazır olan demir ocaktan çıkarılıp ocağın önünde kurulu olan tezgahta çekiç ve balyozlar ile işlenmeye başlanıp, istenilen şekil verilinceye kadar bu işlemler tekrarlanır.

Demir yontma sonucu genellikle; Dare, balta, kazma, çift sürme demiri (sirs), orak, örs, çekiç ve keser gibi araç gereçlerin yapımı, onarımı ve keskin olması, körelmişlerin tekrar keskin edilecek vaziyete getirilmesi gibi çalışmalar yapılıyor bu meslek ile. O dönemlerde kapı menteşeleri ve kapıların kapalı olmasını sağlayan kapı halkaları gibi başka ihtiyaçlarda karşılandığı ve daha eski dönemlerde ise; kılıç, kasatura, bıçak gibi kesici aletlerin yanı sıra savaş aletleri ve at nalı v.b. ihtiyaçları karşılıyorlardı.

Gırnos’ta bir müddet kalan Süleyman, daha sonra bu mesleği başka köylerde mevcut ihtiyacı karşılamak için çocuklarını da yanına alarak Murat (Norik) Köyü Kondues mezrasına gitmiştir. 15 yıl kaldıkları mezrada civar köylerden gelen araç gereç siparişlerini yapıp geçimini sağlamışlardı. Dört çocuk babası olan Süleyman, artık büyüyen çocuklarına da bu işi sevdirip onlarında bu işin erbabı olmaları için mesleğin inceliklerini anlatarak öğrenmelerini sağlamıştı. O dönemlerde köyden köye gitme durumları olduğu için kurulu ocak yerine binek hayvanları ile taşınabilecek şekildeki kurik hazırlanıp her gittikleri yere eşeklerle taşıyorlardı. Kondues’te geçen 15 yıldan sonra Gelintepe (kexmut) köyüne geçip orda da bir yıl kadar kalıp geri Gırnos köyüne dönerler.

Süleyman’ın çocuklarından ve H.Agit ve H. Ziya Ayçeman’ın babası H. Hamit 1959 yılında tekrar Gırnos’tan ayrılıp Murat (Norik) Köyü’ne gidip orda mesleklerini sürdürmeye çalışmış. 1 yıl geçtikten sonra Gırnos köyünden birkaç kişi gelip onların Gırnos’a dönmelerini istediklerini söylediler. H. Hamit de gelen köylüleri kırmayıp Gırnos’a geri dönmüştür.

Köye gittikten yedi yıl sonra tekrar Gırnos’tan ayrılıp bu seferde Oymapınar (Arzeng) Köyü Hun Mezrası’na yerleşmişler. Hun’da bir yıl kaldıktan sonra Gırnos’a dönen H. Hamit ailesi 1971 yılında Solhan İlçesi Halime Pınar Mahallesi Jandarma Karakolu civarında ev yapıp 1972 yılında Solhan’a yerleşmişlerdir. Bu yıldan sonra artık başka yere göçmeyip ihtiyaçları olan köylüler bu sefer araç gereçlerini temin etmek için Solhan yolunu tutmaya başlamışlar.

Solhan’a yerleştiklerinde artık taşınabilir ocak yerine kurulu sabit bir ocak yapan Ayçemanlar, Şimdiki Erbakan caddesi üzerinde eski taş ve topraktan bir dükkânı kiralayıp orada mesleklerini devam etmeye çalışmışlardı.

Ayçemanlardan önce Solhan Merkez Camii karşısında bir başka demirci dükkanı bulunuyordu. Ayçemanlar Solhan’a geldikten 3-4 yıl sonra Merkez Camii karşısında bulunan demirci Solhan’dan ayrılır. Onun çalıştığı yer boşaldığı için Ayçemanlar oraya taşınıp mesleklerini orda devam etmişlerdir. 43 yıldır da Solhan’da mesleklerini sürdüren Ayçeman kardeşler; bu işe ilçede yapan tek işyeri oldukları gidi kendilerinden sonra bu işi yapabilecek kimse de bulunmuyor. Ayrıca teknolojinin her geçen gün getirdiği yenilikler bu mesleğe olan ihtiyacı da azaltmış durumda. Her geçen gün artan fabrikaların çokluğu ve fabrikada demircilerde yapılan araç ve gereçlerin daha ucuza mal edilmektedir. Fabrikalarda yapılan dökme aletler ucuz olduğu için halk da dökme demirden yapılan araç ve gereçleri el emeği ile yapılan araç- gereçlere tercih ediyor. Dökme demirden yapılan araç ve gereçler körelmesi veya kırılması durumunda soluk yine demircilerde alınıyor. Mesleğin ekonomi olarak bir getirisi kalmadığı için çırak yetiştirmekte imkânsız durumundadır. Çırağın olmadığı bir meslekte bitmeye yüz tutmaya mahkûmdur. Eski el sanatların tek tek bittiği zamanımızda bir yıldız daha kayacak.

Anahtar Kelime:

Yorum Kapalıdır.